తెలంగాణలో భూమి రికార్డుల నిర్వహణను పూర్తి స్థాయిలో డిజిటలైజ్ చేసి, పారదర్శకంగా సేవలు ఇవ్వాలనే లక్ష్యంతో రేవంత్ రెడ్డి ప్రభుత్వం ‘భూభారతి’ అనే సమగ్ర ఆన్లైన్ ల్యాండ్ రికార్డ్స్ మేనేజ్మెంట్ సిస్టమ్ను అమల్లోకి తెచ్చింది. ధరణి పోర్టల్లో వెలుగుచూసిన సాంకేతిక, చట్టపర, వ్యవస్థాపక లోపాలను సరిదిద్దుతూ రైతులకు చిక్కులు లేకుండా సేవలు అందించడమే ఈ కొత్త పోర్టల్ ప్రధాన ఉద్దేశ్యం.
తాజాగా భూభారతి వ్యవస్థను మరింత సమగ్రంగా మార్చేందుకు రెవెన్యూ, సర్వే, స్టాంప్స్ & రిజిస్ట్రేషన్ శాఖలను ఒకే గొడుగు కిందికి తీసుకొచ్చే ‘ఇంటిగ్రేటెడ్ భూభారతి పోర్టల్’ సిద్ధమైంది. ఈ పోర్టల్ను మొదట రాష్ట్రంలోని ఐదు మండలాల్లో పైలట్ ప్రాజెక్ట్ రూపంలో అమలు చేసి, తరువాత మొత్తం రాష్ట్రానికి విస్తరించే వ్యూహాన్ని ప్రభుత్వం రూపొందించింది.
ధరణి నుంచి భూభారతి వరకు – నేపథ్యం
బీఆర్ఎస్ హయాంలో ప్రవేశపెట్టిన ధరణి పోర్టల్ ద్వారా భూ లావాదేవీలు, పహాణి, రికార్డ్ ఆఫ్ రైట్స్ వంటి సేవలను ఒకే వేదికపైకి తెచ్చినా, అమల్లో ఎన్నో లోపాలు, ఫిర్యాదులు వెలుగుచూశాయి. భూ రికార్డుల్లో పొరపాట్లు సరిచేసుకోవడంలో రైతులు తీవ్ర ఇబ్బందులు పడటం, నిషేధిత జాబితాలో సక్రమ భూములు చేరడం, సాంకేతిక లోపాల కారణంగా రిజిస్ట్రేషన్లు ఆగిపోవడం వంటి అంశాలు ముఖ్య విమర్శలుగా నిలిచాయి.
ఈ నేపథ్యంలో కాంగ్రెస్ పార్టీ 2023 అసెంబ్లీ ఎన్నికల ముందు నుంచే ధరణి వ్యవస్థను సమూలంగా మారుస్తామని, మరింత పారదర్శకంగా ఉండే వ్యవస్థను తీసుకొస్తామని హామీ ఇచ్చింది. ఆ హామీ మేరకు ‘తెలంగాణ భూభారతి (రికార్డ్ ఆఫ్ రైట్స్ ఇన్ ల్యాండ్) యాక్ట్’ ఆధారంగా కొత్త భూభారతి పోర్టల్ను 2025లో అధికారికంగా ప్రారంభించింది.
ఇంటిగ్రేటెడ్ భూభారతి – ఏమిటి, ఎందుకు?
ఇప్పటి వరకు భూ లావాదేవీల్లో రెవెన్యూ, సర్వే, స్టాంపులు & రిజిస్ట్రేషన్ శాఖలు విడివిడిగా పనిచేస్తున్నాయి. ఒక సేవ కోసం రైతు లేదా భూ యజమాని ఎన్నో కార్యాలయాలు తిరగాల్సి వచ్చేది. ఈ సమస్యను అధిగమించడానికి భూభారతి ప్లాట్ఫామ్లోనే మూడు ప్రధాన విభాగాలన్నిటిని ఒకే డిజిటల్ ప్లాట్ఫామ్లో సమగ్రీకరించడం ‘ఇంటిగ్రేటెడ్ భూభారతి పోర్టల్’ లక్ష్యం.
ఈ పోర్టల్ ద్వారా సర్వే నుంచి రిజిస్ట్రేషన్ వరకు భూమికి సంబంధించిన అన్ని సేవలు ఒకే డ్యాష్బోర్డ్లో కనిపించేలా డిజైన్ చేశారు. రైతు తన ఆధార్కు లింక్ అయిన మొబైల్ నంబర్తో లాగిన్ అవగానే, తన భూముల వివరాలన్నీ, లావాదేవీల చరితం, మ్యాపులు, మార్కెట్ విలువ, మ్యూటేషన్ స్టేటస్ వంటి సమాచారం ఒకే చోట చూసే వీలుంటుంది.
పైలట్ ప్రాజెక్ట్ – ఎక్కడ, ఎప్పుడు?
రెవెన్యూ మంత్రి పొంగులేటి శ్రీనివాస్ రెడ్డి ప్రకటన ప్రకారం, ఇంటిగ్రేటెడ్ భూభారతి పోర్టల్ను 2026 ఏప్రిల్ 2వ తేదీ నుంచి ఐదు మండలాల్లో పైలట్ ప్రాజెక్ట్గా అమలు చేయనున్నారు.
పైలట్లో ఉండే మండలాలు:
- నారాయణపేట జిల్లా – కోస్గి మండలం
- రంగారెడ్డి జిల్లా – అమన్గల్ మండలం
- సంగారెడ్డి జిల్లా – వట్పల్లి మండలం
- ఖమ్మం జిల్లా – కూసుమంచి మండలం
- భద్రాద్రి కొత్తగూడెం జిల్లా – అశ్వారావుపేట మండలం
ఈ ఐదు మండలాల్లో అమలు సమయంలో ఎదురయ్యే సాంకేతిక, కార్యనిర్వాహక సమస్యలను విశ్లేషించి, అవసరమైన మార్పులు చేసిన తరువాత రెండో దశలో భూభారతి వ్యవస్థను రాష్ట్ర వ్యాప్తంగా విస్తరించాలని ప్రభుత్వం నిర్ణయించింది.
భూదార్ నెంబర్ – భూమికి ఆధార్
ఇంటిగ్రేటెడ్ భూభారతి వ్యవస్థలో ప్రతి సర్వే నంబర్కి ‘భూదార్’ అనే యూనిక్ ఐడీ కేటాయించనున్నారు. ఇది మనుషులకు ఆధార్ నెంబర్ ఉన్నట్లే, భూములకు ప్రత్యేక గుర్తింపు నెంబరుగా పనిచేస్తుంది.
భూదార్ నెంబర్ లక్షణాలు:
- ప్రతి భూ పార్సెల్కి 11 అంకెల ప్రత్యేక భూదార్ నెంబర్ ఉండేలా డిజైన్ చేశారు.
- ఈ నెంబర్ ద్వారా భూమి స్థానం, సర్వే వివరాలు, విస్తీర్ణం, యజమాని పేరు వంటి సమాచారం ఒకేచోట లింక్ అవుతుంది.
- భవిష్యత్తులో భూములపై జరిగే రిజిస్ట్రేషన్, మ్యూటేషన్, రుణాలు, అనుమతులు వంటి అన్ని లావాదేవీల్లో భూదార్ కీలక రిఫరెన్స్గా ఉపయోగపడుతుంది.
భూదార్ కాన్సెప్ట్ కేంద్ర ప్రభుత్వం తీసుకువచ్చిన Unique Land Parcel Identification Number (ULPIN) భావనతో కూడా అనుసంధానంగా ఉంది. దీంతో భూముల డిజిటల్ ఐడెంటిటీ జాతీయ స్థాయిలో కూడా సులభంగా సమన్వయం అయ్యే అవకాశం ఉంది.
ప్రధాన సేవలు మరియు ఫీచర్లు
ఇంటిగ్రేటెడ్ భూభారతి పోర్టల్ ద్వారా అందే ముఖ్య సేవలు, ఫీచర్లను ఇలా వివరించవచ్చు:
- భూ సమాచారం ఒకే వేదికలో – ROR (Record of Rights), పహాణి, భూ పాస్బుక్, భూదార్ నెంబర్, మ్యూటేషన్ స్టేటస్, మార్కెట్ విలువ వంటి సమాచారం ఒక క్లిక్తో లభ్యం.
- రిజిస్ట్రేషన్ నుంచి మ్యూటేషన్ వరకు ఇంటిగ్రేటెడ్ ఫ్లో – కొనుగోలు/అమ్మకపు రిజిస్ట్రేషన్ పూర్తయ్యిన వెంటనే సంబంధిత రెవెన్యూ రికార్డుల్లో మార్పులు ప్రతిఫలించేలా వ్యవస్థ రూపొందించారు.
- సర్వే మ్యాప్ జత చేయడం – వ్యవసాయ భూముల రిజిస్ట్రేషన్ సమయంలోనే సర్వే మ్యాప్ను డిజిటల్గా జతచేయడం ఈ పైలట్ మండలాల్లో అమలు చేయనున్నారు. దీతో భూమి గడులు, విస్తీర్ణంపై వివాదాలు తగ్గే అవకాశం ఉంటుంది.
- సిటిజన్ డ్యాష్బోర్డ్ – ‘మై ల్యాండ్ పోర్ట్ఫోలియో’, అప్లికేషన్ స్టేటస్, ఫీడ్బ్యాక్, సంబంధిత అధికారుల వివరాలు వంటి సేవలు ఒకే డ్యాష్బోర్డ్లో లభిస్తాయి.
- SMS అలర్ట్ వ్యవస్థ – అప్లికేషన్ నుంచి ఆమోదం వరకు ప్రతి దశలో రైతుకు SMS ద్వారా అప్డేట్లు ఇవ్వాలని ప్రభుత్వం సూచించింది.
రైతులకు కలిగే లాభాలు
ఇంటిగ్రేటెడ్ భూభారతి ద్వారా రైతులకు, భూ యజమానులకు కలిగే ముఖ్య ప్రయోజనాలు ఇలా ఉంటాయని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది:
- కార్యాలయాల చుట్టూ తిరిగే అవసరం తగ్గింపు – రెవెన్యూ, రిజిస్ట్రేషన్, సర్వే సేవలు ఒకే పోర్టల్లో లభించడంతో సమయం, ఖర్చు రెండూ తగ్గుతాయి.
- పారదర్శక భూ లావాదేవీలు – ఎవరి భూమి ఎంత, ఎక్కడ, ఏ హద్దుల్లో ఉందో భూదార్, డిజిటల్ మ్యాపుల ద్వారా స్పష్టంగా కనబడటంతో అక్రమాలు, ద్వంద్వ రిజిస్ట్రేషన్లు తగ్గే అవకాశం ఉంది.
- భూ వివాదాల తగ్గింపు – సరిగా సర్వే చేసి జియో-రెఫరెన్స్ చేసిన మ్యాపుల ఆధారంగా రికార్డులు ఉండటంతో భవిష్యత్లో భూ వివాదాలు తగ్గడమే లక్ష్యం.
- తక్షణ సమాచారం – మొబైల్ నంబర్తో లాగిన్ అయి రైతు తన భూమిపై ఉన్న నిషేధాలు, ఇసిమెంట్లు, మార్కెట్ విలువ మొదలైన వివరాలు ఇంటి నుంచే తెలుసుకోవచ్చు.
ధరణిపై విమర్శలు, భూభారతి ద్వారా పరిష్కారం
ధరణి కాలంలో వచ్చిన ప్రధాన సమస్యల్లో కొన్ని – రికార్డుల్లో పొరపాట్ల సరిదిద్దడానికి కేంద్రికృత ప్రక్రియ, స్థానిక అధికారుల పాత్ర తగ్గిపోవడం, నిషేధిత జాబితాల అప్డేట్ లోపాలు, సర్వే మ్యాపుల లోపం – ఇవన్నీ కొత్త వ్యవస్థ రూపకల్పనలో పరిగణనలోకి తీసుకున్నట్టు ప్రభుత్వం చెబుతోంది.
భూభారతి చట్టం ప్రకారం స్థానిక తహసీల్దార్లకు తిరిగి అధికారం ఇచ్చి, రికార్డుల సవరణ, మ్యూటేషన్, వివాద పరిష్కారం వంటి అంశాల్లో వేగవంతమైన నిర్ణయాలు తీసుకునేలా ఏర్పాట్లు చేశారు. పైలట్ మండలాల్లో ఈ విధానం ఎలా పనిచేస్తుందో విశ్లేషించిన తరువాత, అవసరమైన సవరణలతో రాష్ట్రవ్యాప్తంగా అమలు చేయనుంది.
పైలట్ తరువాత రాష్ట్రవ్యాప్తంగా అమలు
పైలట్ దశ పూర్తయ్యే సరికి సాంకేతిక సమస్యలు, వ్యవస్థ లాగ్, ఫీల్డ్ సిబ్బంది ట్రైనింగ్ వంటి అంశాలపై పూర్తి సమీక్ష చేస్తారు. తర్వాత దశల వారీగా ఇంటిగ్రేటెడ్ భూభారతి పోర్టల్ను అన్ని జిల్లాల్లో, అన్ని మండలాల్లో అమలు చేయడానికి షెడ్యూల్ సిద్ధం చేయనున్నారు.
భవిష్యత్తులో డ్రోన్ సర్వేలు, హై రిజల్యూషన్ మ్యాపులు, జియో-ట్యాగింగ్తో కూడిన పూర్తి స్థాయి డిజిటల్ ల్యాండ్ మేనేజ్మెంట్ వైపు తెలంగాణ ప్రభుత్వం ముందడుగు వేస్తుందని నిపుణుల అంచనా.
ముగింపు
ఇంటిగ్రేటెడ్ భూభారతి పోర్టల్ రైతులకు సులభమైన, పారదర్శకమైన, ఒకే వేదికలో అన్ని భూ సేవలు లభించే వ్యవస్థగా రూపుదిద్దుకుంటోంది. ధరణి లోపాల పాఠాలు, జియో-రెఫరెన్సింగ్, భూదార్ యూనిక్ ఐడీ, సిటిజన్ డ్యాష్బోర్డ్ వంటి అంశాల కలయికతో ఈ కొత్త వ్యవస్థ భూ వివాదాల తగ్గింపుకు, సేవల వేగవంతమైన అందుబాటుకు దోహదపడే అవకాశముంది.
పైలట్ దశలో వచ్చే ఫీడ్బ్యాక్ ఆధారంగా అవసరమైన సవరణలు చేసిన తరువాత రాష్ట్రవ్యాప్తంగా అమలుచేస్తే, తెలంగాణలో భూమి రికార్డుల పాలనలో ఇది ఒక మలుపుతిప్పే సంస్కరణగా నిలిచే అవకాశముందని అధికార వర్గాలు, నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.